برگزاری کارگاه آموزشی «مطالعات میانرشتهای قرآن» با محوریت انسان و علوم روز
بنا بر گزارش دفتر هم اندیشی استادان دانشگاه محقق اردبیلی کارگاه آموزشی «مطالعات میانرشتهای قرآن» با محوریت انسان و علوم روز با حضور حجهالاسلام و المسلمین دکتر حمید فغفور مغربی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی در تاریخ 24/3/94 به مدت 4 ساعت در دانشگاه محقق اردبیلی برگزار شد.
در این کارگاه ابتدا امین فتحی دبیر هم اندیشی استادان و مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه، ضمن اشاره به ساحت مواج و اقیانوسی قرآن کریم در روایت شریف نبوی(ص)، با بیان دلایل و چگونگی پاسخگویی قرآن به نیازهای زمان، بر توجه بیشتر به تبیین معارف قرآنی در دانشگاهها و مراکز علمی تاکید کرده و ضرورت حاکمیت حکمت قرآنی بر شالوده فعالیت ها و برنامه ها در کشور را خواستار شد.
سپس دکتر مغربی پس از معرفی روش کارگاه، و تبیین موضوع، با اشاره به ضرورت آسیبشناسی تفاسیری که در گذشته به صورت تکنگاری نوشته شدهاند، گفت: در گذشته تفاسیر قرآنی گاه با افراط و تفریط صورت میگرفت و خوشبختانه مفسران شیعه سعی میکردند در این خصوص جانب احتیاط را رعایت کنند و لازم است اساتید رشتههای دیگر برای پرهیز از چنین آسیبهایی با روشهای علمی تفسیر قرآن آشنا شوند.
وی افزود: در قرآن بسیاری از مسائل در زمانی که مردم سواد آنچنانی نداشتند نازل شده و بعد از گسترش علوم میبایست انسان به این مسائل با دقت بیشتری نگاه کند.
فغفور مغربی ضمن بیان لزوم توجه به پیشینه تاریخی تفاسیر علمی قرآن، تأکید کرد: تفسیر علمی قرآن در رشتههای مختلف علمی صورت گرفته و میبینیم اقتصاد اسلامی نخست مورد توجه مسلمانان مقیم کانادا واقع شده و سپس علمای کشورهای اسلامی به این مسئله پرداختهاند.
مشاور وزیر بهداشت افزود: خط سیر زمانی تفاسیر علمی قرآن اهمیت ویژهای دارد چرا که در هر زمانی مسائل خاصی مورد توجه قرار گرفته که مورد توجه جامعهشناسی و روانشناسی علم به این مسئله که مکاتب چگونه با رویدادهای تاریخی و انگیزشهای حاصل از آن به وجود میآیند، میپردازد.
استاد مطالعات میان رشتهای قرآن گفت: گاه علم چنان پیشرفت کرده که اعجاز علمی قرآن مورد توجه علما قرار گرفته و سپس تفسیر علمی قرآن تبدیل به یک گرایش و مکتب شده و فضای علوم به این سمت رفته و مسلمانها بیشتر قرآن را از این زاویه هم مورد توجه قرار دادهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی گفت: جلال آل احمد برای نوشتن کتاب "ن و القلم" چندین بار قرآن را می خواند. و جرج جرداق پس از دهها بار مطالعه نهجالبلاغه، کتاب " امام علی صوت العداله الانسانیه" را می نویسد و یک محقق وقتی میخواهد قرآن را مورد تحقیق قرار دهد باید در مسائل مختلف همواره به آن توجه کرده و رئوس مسائل علمی را از آن فیش برداری کند.
دکتر مغربی با اشاره به لزوم مطالعه آثار شهید مطهری در شناخت نحوه استفادههای ایشان از مفاهیم قرآنی گفت: ایزوتسو، اسلام پژوه ژاپنی نیز با نگاهی بسیار جدید چند کتاب را در خصوص معناشناسی قرآنی نوشته و توجه وی به قرآن به صورتی است که آدم فکر می کند ایشان با عشق یک مسلمان به این موضوعات پرداخته است.
این محقق افزود: اگر به ظواهر قرآن مراجعه کنیم، راجع به علوم مختلف گزاره هایی دارد اما در این میان نیاز به متدولوژی و سایر روشهای علمی است که نظر قرآن راجع به علوم مختلف استخراج شود. اما در خصوص علوم انسانی که با هدایت انسان ارتباط دارد اهتمامش بیشتر است.
وی افزود: این که آیا میتوانیم مکتبی روانشناسی یا جامعه شناسی از قرآن تألیف کنیم، اگر کسی بخواهد چنین ادعایی کند، باید با مقدماتش آشنایی داشته باشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی اظهار کرد: تفسیر این است که میخواهیم مراد خداوند را از قرآن بدانیم؛ لذا باید با زبان آن یعنی ادبیات عرب آشنا باشیم و درک خود را از متن قرآن افزایش دهیم و در عین حال یک سری بحث های عقلایی هم در خصوص درک تفسیر وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد.
مشاور وزیر بهداشت تأکید کرد: ما میتوانیم فرضیاتی از علم مطرح کرده و مطالعه کنیم ولی نباید سریع به تئوری برسیم.
دکتر مغربی اظهار امیدواری کرد: می توانیم علوم و معارف اسلامی را به زبان روز تعبیر کنیم و با مقالات و نشستهای علمی میتوانیم فضای دانشگاه که به علت مصرف علوم غربی گرایش به غرب دارد را تغییر دهیم.
وی تأکید کرد: عالم و قرآن دو کتاب هستند که بینششان تعارض نیست اگر تعارضی وجود دارد، از فهم ما است. و لذا باید فهم خود را با توجه به جهان و پیشرفتهای علمی آن و همچنین از قرآن افزایش دهیم.
لازم به ذکر است که در این کارگاه جند نفر از استادان، در ارتباط با رشته خود کنفرانسی را بصورت گروهی ارائه دادند.